Trong hoạt động xuất nhập khẩu, không ít doanh nghiệp mới gặp tranh chấp vì hiểu sai trách nhiệm giao hàng, chi phí vận chuyển hoặc thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người mua và người bán. Nguyên nhân phổ biến nhất là chưa hiểu rõ Incoterms là gì và áp dụng chưa đúng điều kiện giao hàng trong hợp đồng ngoại thương. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Incoterms là gì, mục đích của Incoterms, 11 điều kiện Incoterms 2020, giá trị pháp lý cũng như những lưu ý quan trọng khi áp dụng trong thực tế.

Tìm hiểu Incoterms là gì?

Incoterms (International Commercial Terms) là bộ quy tắc thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC - International Chamber of Commerce) ban hành nhằm quy định rõ trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán (Seller) và người mua (Buyer) trong quá trình giao nhận hàng hóa quốc tế.

Incoterms là gì

Hiểu đơn giản, Incoterms là ngôn ngữ chung trong thương mại quốc tế, với nội dung cốt lõi:

  • Phân định trách nhiệm: Xác định rõ bên nào lo vận chuyển, làm thủ tục hải quan xuất/nhập khẩu.

  • Chuyển giao rủi ro: Xác định thời điểm và địa điểm rủi ro về hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua.

  • Phân chia chi phí: Quy định rõ ai chịu tiền cước phí, bảo hiểm hay thuế.

Ví dụ, nếu hợp đồng quy định điều kiện FOB Hải Phòng - Incoterms® 2020, người bán chỉ chịu trách nhiệm đến khi hàng được xếp lên tàu tại cảng Hải Phòng. Sau thời điểm đó, mọi chi phí và rủi ro sẽ do người mua chịu.

Incoterms là gì

Hiện nay, Incoterms 2020 là phiên bản mới nhất được ICC ban hành và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2020, thay thế Incoterms 2010.

Mục đích của Incoterms

Incoterms được Phòng Thương mại Quốc tế xây dựng nhằm chuẩn hóa các điều kiện thương mại quốc tế, giúp người mua và người bán có cách hiểu thống nhất về trách nhiệm, chi phí và rủi ro trong quá trình giao nhận hàng hóa. Việc áp dụng đúng Incoterms không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn góp phần hạn chế các tranh chấp phát sinh trong giao dịch quốc tế.

incoterm 2020

Những mục đích chính của Incoterms bao gồm:

  • Quy định rõ trách nhiệm của người mua và người bán trong từng giai đoạn vận chuyển hàng hóa.

  • Phân chia chi phí hợp lý, bao gồm chi phí vận tải, bốc xếp, bảo hiểm, thông quan xuất khẩu và nhập khẩu.

  • Xác định thời điểm chuyển giao rủi ro, tránh tranh chấp khi hàng hóa bị mất mát hoặc hư hỏng trong quá trình vận chuyển.

  • Chuẩn hóa hợp đồng ngoại thương, giúp các bên ở nhiều quốc gia có cùng cách hiểu về điều kiện giao hàng.

incoterm 2020

  • Giảm thiểu tranh chấp thương mại, nhờ các quy định được ICC ban hành và áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới.

Trong quá trình tư vấn cho nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng Trung Việt, Ỷ Thiên Logistics nhận thấy không ít đơn vị chỉ tập trung thương lượng giá bán mà chưa quan tâm đúng mức đến điều kiện Incoterms. Trên thực tế, cùng một mức giá nhưng lựa chọn FOB, CIF hay DDP có thể làm thay đổi đáng kể tổng chi phí logistics, phạm vi trách nhiệm và mức độ rủi ro mà mỗi bên phải gánh chịu. Vì vậy, việc lựa chọn đúng điều kiện Incoterms quan trọng không kém việc đàm phán giá trong hợp đồng ngoại thương. 

THAM KHẢO:

Tóm tắt 11 điều khoản Incoterms 2020

Incoterms 2020 gồm 11 điều kiện giao hàng, trong đó có 7 điều kiện áp dụng cho mọi phương thức vận tải và 4 điều kiện chỉ áp dụng cho vận tải biển, đường thủy nội địa. Mỗi điều kiện sẽ quy định khác nhau về trách nhiệm, chi phí và thời điểm chuyển giao rủi ro giữa người bán và người mua.

điều khoản Incoterms

EXW (Ex Works - Giao tại xưởng)

Người bán hoàn thành nghĩa vụ khi giao hàng tại cơ sở của mình. Người mua chịu hầu hết trách nhiệm, từ bốc xếp, vận chuyển, làm thủ tục xuất khẩu đến nhập khẩu.

FCA (Free Carrier - Giao cho người chuyên chở)

Người bán giao hàng cho đơn vị vận chuyển do người mua chỉ định tại địa điểm đã thỏa thuận. Rủi ro chuyển sang người mua ngay sau khi hàng được bàn giao cho đơn vị vận tải.

CPT (Carriage Paid To - Cước phí trả tới)

Người bán thanh toán chi phí vận chuyển đến địa điểm đích đã thỏa thuận. Tuy nhiên, rủi ro được chuyển giao cho người mua ngay khi hàng được giao cho người chuyên chở đầu tiên.

CIP (Carriage and Insurance Paid To - Cước phí và bảo hiểm trả tới)

Tương tự CPT nhưng người bán phải mua bảo hiểm hàng hóa cho người mua với mức bảo hiểm theo quy định của Incoterms 2020. Điều kiện này phù hợp với hàng hóa có giá trị cao.

DAP (Delivered at Place - Giao tại địa điểm)

Theo điều kiện DAP (Delivered at Place), người bán có trách nhiệm vận chuyển hàng hóa đến đúng địa điểm đã thỏa thuận tại nước nhập khẩu và chịu mọi chi phí, rủi ro phát sinh cho đến khi hàng sẵn sàng để dỡ xuống phương tiện vận tải. Tuy nhiên, người bán không có nghĩa vụ dỡ hàng. Sau khi hàng đến nơi, người mua sẽ chịu trách nhiệm dỡ hàng, thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu, nộp thuế và các khoản phí phát sinh tại nước nhập khẩu. 

DPU (Delivered at Place Unloaded - Giao tại địa điểm đã dỡ hàng)

Người bán chịu trách nhiệm vận chuyển, giao hàng và hoàn tất việc dỡ hàng tại địa điểm đích. Đây là điều kiện duy nhất yêu cầu người bán thực hiện việc dỡ hàng.

DDP (Delivered Duty Paid - Giao đã nộp thuế)

Người bán chịu trách nhiệm gần như toàn bộ quá trình giao hàng, bao gồm vận chuyển, thông quan xuất khẩu, nhập khẩu và nộp các loại thuế, phí liên quan. Người mua chỉ nhận hàng tại điểm đến.

điều khoản Incoterms

FAS (Free Alongside Ship - Giao dọc mạn tàu)

Người bán giao hàng dọc mạn tàu tại cảng bốc hàng do người mua chỉ định. Từ thời điểm này, mọi chi phí và rủi ro sẽ do người mua chịu.

FOB (Free On Board - Giao lên tàu)

Người bán chịu trách nhiệm đến khi hàng được xếp lên boong tàu tại cảng xuất khẩu. Sau khi hàng đã lên tàu, rủi ro và chi phí sẽ chuyển sang người mua.

CFR (Cost and Freight - Tiền hàng và cước phí)

Người bán thanh toán cước vận chuyển đến cảng đích, nhưng rủi ro vẫn chuyển sang người mua ngay khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi. Điều kiện này không bao gồm bảo hiểm hàng hóa.

CIF (Cost, Insurance and Freight - Tiền hàng, bảo hiểm và cước phí)

CIF có nội dung tương tự CFR nhưng người bán phải mua thêm bảo hiểm hàng hóa trong quá trình vận chuyển đến cảng đích. Đây là một trong những điều kiện Incoterms được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế.

Giá trị pháp lý của Incoterms

Incoterms là bộ quy tắc thương mại quốc tế do ICC ban hành, mang tính chất tập quán thương mại quốc tế chứ không phải là văn bản pháp luật. Vì vậy, Incoterms không có tính bắt buộc áp dụng, mà chỉ phát sinh giá trị pháp lý khi được các bên dẫn chiếu trong hợp đồng mua bán.

Giá trị pháp lý của Incoterms

Một số điểm cần lưu ý về giá trị pháp lý của Incoterms:

  • Không bắt buộc áp dụng: Các bên có quyền lựa chọn sử dụng hoặc tự thỏa thuận điều kiện giao hàng khác trong hợp đồng.

  • Có hiệu lực khi được dẫn chiếu: Khi hợp đồng ghi rõ điều kiện giao hàng kèm phiên bản áp dụng (ví dụ: FOB Haiphong Port - Incoterms® 2020), các quy định của Incoterms sẽ trở thành nghĩa vụ mà các bên phải thực hiện.

  • Có thể sửa đổi theo thỏa thuận: Người mua và người bán được quyền bổ sung hoặc điều chỉnh một số nội dung của Incoterms. Khi có sự khác biệt, thỏa thuận trong hợp đồng sẽ được ưu tiên áp dụng.

  • Không thay thế luật quốc gia: Nếu có xung đột giữa Incoterms và các quy định pháp luật bắt buộc của quốc gia có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, luật quốc gia sẽ được ưu tiên.

Lưu ý: Incoterms chỉ điều chỉnh các vấn đề liên quan đến trách nhiệm giao hàng, phân chia chi phí, chuyển giao rủi ro và thủ tục xuất nhập khẩu. Các nội dung như giá cả, phương thức thanh toán, chuyển quyền sở hữu hay xử lý vi phạm hợp đồng vẫn phải được quy định riêng trong hợp đồng ngoại thương.

Những đặc điểm cần lưu ý của Incoterms

Để áp dụng Incoterms hiệu quả trong hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp cần nắm rõ một số đặc điểm quan trọng dưới đây:

  • Chỉ điều chỉnh việc giao nhận hàng hóa: Incoterms quy định trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người mua và người bán, không thay thế toàn bộ hợp đồng mua bán.

  • Luôn ghi rõ phiên bản áp dụng: Khi sử dụng cần dẫn chiếu đầy đủ, ví dụ: Incoterms® 2020, để tránh nhầm lẫn với các phiên bản trước.

  • Mỗi điều kiện có phạm vi áp dụng khác nhau: Một số điều kiện chỉ áp dụng cho vận tải biển (FOB, CIF, CFR, FAS), trong khi các điều kiện còn lại áp dụng cho mọi phương thức vận tải.

  • Xác định rõ thời điểm chuyển giao rủi ro: Đây là yếu tố quan trọng giúp các bên biết khi nào trách nhiệm đối với hàng hóa được chuyển từ người bán sang người mua.

  • Lựa chọn điều kiện phù hợp với từng giao dịch: Việc lựa chọn Incoterms cần căn cứ vào loại hàng hóa, phương thức vận chuyển, năng lực làm thủ tục xuất nhập khẩu và khả năng kiểm soát chi phí của mỗi bên.

Incoterms

Trước khi ký hợp đồng ngoại thương, doanh nghiệp nên phân tích kỹ từng điều kiện Incoterms thay vì sử dụng theo thói quen. Việc lựa chọn đúng điều kiện giao hàng sẽ giúp tối ưu chi phí logistics và hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng. 

Hiểu rõ Incoterms là gì và lựa chọn đúng điều kiện giao hàng sẽ giúp doanh nghiệp phân chia hợp lý trách nhiệm, chi phí và rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời hạn chế các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương. Vì vậy, trước mỗi giao dịch quốc tế, doanh nghiệp nên nghiên cứu kỹ Incoterms và lựa chọn điều kiện phù hợp với phương thức vận chuyển cũng như năng lực của mình.

Nếu doanh nghiệp đang có nhu cầu nhập khẩu hàng Trung Quốc chính ngạch, việc hợp tác với đơn vị logistics giàu kinh nghiệm sẽ giúp quá trình vận chuyển, thông quan và giao nhận diễn ra nhanh chóng, an toàn. Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực logistics quốc tế, Ỷ Thiên Logistics cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng Trung Quốc chính ngạch bằng đường bộ, hỗ trợ tư vấn phương án vận chuyển tối ưu, thực hiện thủ tục hải quan và giao hàng đúng tiến độ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và yên tâm trong hoạt động nhập khẩu. Liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh chóng!